οθόνες και ανάπτυξη

Οθόνες και γλωσσική ανάπτυξη

Τα τελευταία χρόνια η έντονη παρουσία των οθονών (tablet, smartphones, υπολογιστές, τηλεοράσεις κλπ) στην καθημερινότητα των παιδιών έχει οδηγήσει την επιστημονική κοινότητα σε ολοένα και περισσότερες έρευνες για τις επιπτώσεις που έχουν στην ανάπτυξη τους. Έτσι, σε αυτό το άρθρο θα δούμε μέσα από κάποιες από αυτές ποιοι τομείς της γλωσσικής ανάπτυξης, κυρίως, επηρεάζονται.

Οι έρευνες

Από το 2008 εως το 2010, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κάλγκαρι και του Πανεπιστημίου του Γουότερλου στον Καναδά, πραγματοποίησαν μελέτη όπου αξιολογήθηκαν 3000 παιδιά στις ηλικίες των 24, 36 και 60 μηνών ως προς το χρόνο που περνούν μπροστά από οθόνες. Οι μητέρες των παιδιών κλήθηκαν να απαντήσουν σε ένα τεστ που χρησιμοποιείται ευρέως για τη μέτρηση του χρόνου που αφιερώνεται μπροστά από οθόνες. Παράλληλα αξιολογεί την ανάπτυξη σε 5 τομείς:

  • Επικοινωνιακές δεξιότητες
  • Αδρή κινητικότητα
  • Λεπτή κινητικότητα
  • Δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων
  • Δεξιότητες κοινωνικής αλληλεπίδρασης

Τα αποτελέσματα έδειξαν πως περισσότερος χρόνος μπροστά από οθόνες σχετιζόταν με φτωχότερη αναπτυξιακή αξιολόγηση στους παραπάνω τομείς σε όλες τις ηλικίες. Έδειξαν επίσης, για παράδειγμα, πως περισσότερος χρόνος μπροστά από οθόνη στην ηλικία των 24 μηνών σχετιζόταν με φτωχότερη απόδοση στους 36 μήνες. Το ίδιο μοτίβο βρέθηκε να ισχύει όπου για περισσότερο χρόνο μπροστά από οθόνες στους 36 μήνες είχαμε χαμηλότερη ανάπτυξη στους 60 μήνες.

Παράλληλα, σύμφωνα με μία έρευνα που έγινε από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο σε συνεργασία με το Hospital of sick children in Toronto και η οποία αφορούσε παιδιά ηλικίας 6 μηνών έως 2 ετών, παρατηρήθηκε πως για κάθε 30 λεπτά που περνούν τα παιδιά μπροστά από οθόνες μπορεί να υπάρξει καθυστέρηση στον εκφραστικό λόγο που αντιστοιχεί σε 49% .

Καθώς φυσικά η ανάπτυξη ενός παιδιού οφείλεται σε ένα πλήθος παραγόντων και δεν μπορούμε να απομονώσουμε ένα μόνο παράγοντα που ευθύνεται για μια διαταραχή, αυτή οι μελέτες δεν μπορούν να αποδείξουν ότι από μόνης της η έκθεση σε οθόνες επηρεάζει την ανάπτυξη ενός παιδιού.

Οι προτάσεις

Το μήνυμα που θέλουν να περάσουν αυτές οι έρευνες είναι πως είναι καλύτερο για τα παιδιά να υπάρχει ισορροπημένη και ίσως περιορισμένη χρήση οθονών στις μικρές ηλικίες συνδυασμένη με άλλες δραστηριότητες που παίζουν σπουδαίο ρόλο στη γλωσσική ανάπτυξη ενός παιδιού, όπως παιχνίδι, διάβασμα, αλληλεπίδραση με άλλους και σωματική δραστηριότητα.

Επίσης, μια πρόσφατη συμβουλή που δημοσιεύθηκε από το Royal College of Paediatrics and Child Health αναφέρει με τη σειρά της πως για τα μικρότερα παιδιά «η πρόσωπο με πρόσωπο κοινωνική αλληλεπίδραση είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη της γλώσσας καθώς και άλλων δεξιοτήτων, και η αλληλεπίδραση μέσω συσκευών δεν είναι ένα αποτελεσματικό υποκατάστατο». Συμβουλεύουν επίσης «να αποφεύγεται η ενασχόληση με συσκευές μια ώρα πριν από την προγραμματισμένη ώρα ύπνου».

Ο κανόνας 3-6-9-12

Κλείνοντας, δεν θα μπορούσε να μη γίνει αναφορά στον κανόνα 3-6-9-12 του Γάλλου ψυχαναλυτή-ψυχίατρου Serge Tisseron. Ο Tisseron δημιούργησε αυτόν τον κανόνα το 2008 για την χρήση των οθονών από παιδιά και το 2011 η Γαλλική Ένωση Παιδιάτρων αποδέχτηκε την πρόταση του για τον κανόνα που ουσιαστικά λέει:

  • Όχι τηλεόραση πριν τα 3 έτη

Μέχρι την ηλικία των 3 ετών τα παιδιά διαμορφώνουν την ικανότητα συγκέντρωσης και προσοχής. Οι ανοιχτές τηλεοράσεις με τις γρήγορες εναλλαγές στους ήχους και τις εικόνες δεν τα βοηθούν να διατηρήσουν την συγκέντρωσή τους. Αντίθετα το ραδιόφωνο είναι πιο βοηθητικό. Ταυτόχρονα είναι μια κρίσιμη περίοδος για την γλωσσική ανάπτυξη και ο χρόνος που περνούν στην τηλεόραση δεν προσφέρει καμία δυνατότητα αλληλεπίδρασης και ομιλίας. Έτσι έχει σαν αποτέλεσμα να βλάπτεται η ανάπτυξη τους.

Από την ηλικία των 3-6 θα πρέπει να αρχίσουν να μπαίνουν κανόνες ως προς την ώρα που θα βλέπουν τα παιδιά τηλεόραση σε εβδομαδιαία βάση με προοδευτική αύξηση αυτής αλλά χωρίς να ξεπερνάει τις 2 ώρες ημερησίως.

  • Όχι ηλεκτρονικά παιχνίδια και συσκευές πριν τα 6

Όσον αφορά τη χρήση τάμπλετ πριν την ηλικία των 6 αυτό που προτείνει είναι να χρησιμοποιούνται αυτές οι συσκευές ως οικογενειακές και να μην έχει το κάθε παιδί την προσωπική του συσκευή καθώς ο χρόνος που θα περνάει σε αυτήν θα είναι πιο δύσκολο να ελεγχθεί. Επιπλέον καλό είναι να αποφεύγεται η χρήση τους για να ηρεμήσει το παιδί ή να κοιμηθεί καθώς έχει αποδειχθεί πως οι φωτεινές εναλλαγές διαταράσσουν το ρυθμό ύπνου, κάτι που είναι όπως γνωρίζουμε απαραίτητο στην ανάπτυξη ενός παιδιού.

  • Όχι διαδίκτυο πριν τα 9 και
  • Όχι μέσα κοινωνικής δικτύωσης πριν τα 12 .

Αν θέλουμε λοιπόν να ενισχύσουμε την γλωσσική και επικοινωνιακή ανάπτυξη του παιδιού μας καλό είναι να στρέψουμε το παιδί σε δραστηριότητες πιο ωφέλιμες, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, και να θέσουμε κανόνες χρήσης των οθονών.

 

Μπούκη Μαρίνα – Λογοθεραπεύτρια

Πηγές:
https://jamanetwork.com/journals/jamapediatrics/fullarticle/2722666?guestAccessKey=879c6c87-141e-48f8-8c95-4d684600a644
https://www.nhs.uk/news/pregnancy-and-child/screen-time-linked-delayed-development-young-children/

Rule 3-6-9-12 for Children’s Use of Technology


https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6382042/

Ο κανόνας «3-6-9-12» για τα παιδιά και την οθόνη – Μια συνέντευξη με τον γνωστό γάλλο ψυχαναλυτή Serge Tisseron

Like and Share!
Facebook
Facebook
Twitter
Pinterest